PL
Pobierz aplikację

Böttger w Dreźnie: spacer śladami wynalazcy porcelany

DreznoOpublikowano 13 lis 20263 min czytania
Fürstenzug w Dreźnie, długi fryz ze znad Augustusstraße wykonany z płytek miśnieńskiej porcelany
Fürstenzug w Dreźnie. Fot. CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0, z Wikimedia Commons.

W Dreźnie wynaleziono europejską twardą porcelanę, i to człowiek, który nie był wolny. Johann Friedrich Böttger pracował na polecenie Augusta Mocnego, który chciał, żeby robił złoto. Ten spacer idzie śladem jego historii przez Stare Miasto, od Zwingeru po Tarasy Brühla. Wszystkie przystanki leżą w centrum i da się do nich dojść pieszo.

Kim był Böttger i dlaczego go przetrzymywano?

Böttger był uczniem aptekarskim w Berlinie. W październiku 1701 roku miał, w obecności aptekarza Zorna i trzech świadków, zamienić srebro w złoto, a potem uciekł do Wittenbergi. W listopadzie 1701 przywieziono go w ścisłej tajemnicy do Drezna i zakwaterowano w domu namiestnika Egona von Fürstenberga, w którego piwnicy mieściło się laboratorium alchemiczne. W grudniu August osobiście napisał do niego: traktuje prośbę Böttgera o ochronę poważnie, ale jego wolność będzie ograniczona, dopóki nie wyjawi tajemnicy złota.

Co zobaczysz w Zwingerze?

Mathematisch-Physikalischer Salon to jeden z czterech narożnych pawilonów Zwingeru, zbudowany w latach 1710–1714. Pokazuje się tu zwierciadła zapalające Andreasa Gärtnera i Ehrenfrieda Waltera von Tschirnhausa. Tschirnhaus zwierciadłami i soczewkami osiągał bez wielkich kosztów 1400 °C, co było ważne dla doświadczeń z porcelaną.

Zbiór porcelany założył August w 1715 roku. Słynne są „wazy smocze” (Dragonervasen): w 1717 roku August oddał pruskiemu królowi Fryderykowi Wilhelmowi I 600 jeźdźców, z których utworzono pułk dragonów Wuthenowa, i otrzymał w zamian 151 naczyń porcelanowych z zamków Oranienburg i Charlottenburg.

Gdzie Böttger pracował w zamku?

W maju 1703 roku doświadczenia Böttgera przeniesiono do Goldhaus w Residenzschloss, laboratorium do wytwarzania złota, gdzie dostał dwa pokoje. Własne laboratorium miał tam też Tschirnhaus. W 1703 roku Böttger uciekł do Austrii, ale go schwytano i sprowadzono z powrotem.

Dlaczego w tej historii jest Hofkirche?

August przeszedł w 1697 roku na katolicyzm, żeby zdobyć polską koronę. Katolicki kościół dworski (Hofkirche) naprzeciw zamku zbudował w latach 1739–1755 Gaetano Chiaveri.

Katolicki kościół dworski i Residenzschloss na placu Schlossplatz w Dreźnie
Katolicki kościół dworski i Residenzschloss na placu Schlossplatz w Dreźnie. Fot. JopkeB, CC BY-SA 4.0

Co pokazuje Fürstenzug?

Fürstenzug przy Augustusstraße składa się z około 23 000 płytek miśnieńskiej porcelany i ma 102 metry długości i uchodzi za największy obraz z porcelany na świecie. Przedstawia władców z rodu Wettinów, pod każdym podpisano imię i lata panowania. Płytki pochodzą z Miśni.

Gdzie powstała porcelana?

Jungfernbastei zbudowano w latach 1589–1592 jako bastion miejskich fortyfikacji. W kazematach pod nim urządzono laboratorium dla Tschirnhausa i Böttgera, a Böttger mieszkał w ogrodzonym domu na bastionie. Biała europejska twarda porcelana udała się w 1707 roku, źródła różnią się co do miesiąca (październik/listopad albo koniec grudnia). Tschirnhaus zmarł 11 października 1708 roku w Dreźnie, potem Böttger opracował odpowiednią glazurę.

Co zostało po Böttgerze?

Pomnik Böttgera to stela z piaskowca wysoka na 1,90 m z medalionem z miśnieńskiej porcelany, wykonana w 1982 roku przez Petera Makoliesa. 19 kwietnia 1714 roku Böttger odzyskał wolność, ale musiał przysiąc, że nie opuści kraju i zachowa tajemnicę porcelany. W listopadzie 1716 roku kazał zburzyć piece na Jungfernbastei i produkcja porcelany w Dreźnie się skończyła. Pochowano go na cmentarzu Johanniskirchhof, jego grób się nie zachował, a tytułu szlacheckiego nigdy nie dostał.

Więcej historii na szlaku po Saksonii: Görlitz i Zgorzelec: jedno miasto, dwa kraje.